“Không ổn liệu có ổn không?” - Góc nhìn mới về cảm xúc tích cực “độc hại”

Thực hiện:KEVYN BURGER; Người dịch: Hữu Phan | Ảnh:TheFace Team | 2020-05-13

“Không ổn liệu có ổn không?” - Góc nhìn mới về cảm xúc tích cực “độc hại”
Chia sẻ:

"Không có chỗ cho sự tiêu cực."

"Cùng nhau, chúng ta sẽ vượt qua cơn đại dịch này."

"Vui lên đi."

Giữa đại dịch Covid-19 bùng nổ, đâu đâu ta cũng có thể dễ dàng bắt gặp những lời khích lệ giữ vững tinh thần lạc quan. Hàng loạt những câu cửa miệng, ảnh chế và kể cả châm ngôn cùng những hashtags gây bão mạng xã hội những ngày này, tất cả đều xoay quanh vào một mục đích truyền đi nguồn năng lượng tích cực, như một cách để cùng nhau vượt qua khoảng thời gian khó khăn này.

Song, với không ít người, việc liên tục ép bản thân vào trạng thái tích cực có thể dẫn đến hậu quả xấu.

Các nhà tâm lý học đặt nền tảng cho thuật ngữ "tính tích cực độc hại" đã chỉ ra rằng thông điệp "quẳng gánh lo đi" dường như không phải lúc nào cũng là giải pháp tối ưu thậm chí còn có thể gây ra những ảnh hưởng nghiệm trọng hơn đến sức khỏe tâm lý. Điều này xảy ra khi những "gánh lo" ấy bắt nguồn từ những mất mát, ám ảnh hoặc bệnh lý về tâm lý từ trước.

"Việc động viên người khác trước giờ luôn được xem là hành động xuất phát từ lòng tốt, thực chất lại phản tác dụng.", bác sĩ trị liệu Sherry Merriam khẳng định. "Việc cổ vũ này nhồi nhét những ý nghĩ tích cực vào cảm xúc thật của họ và thay vì khiến người bệnh vui lên, lại càng khiến họ cảm thấy nặng nề hơn."

Tâm sự về công việc trong khoảng thời gian này, chuyên gia tâm lý Merriam cho biết bà đã chuyển phòng làm việc của mình về ngay tại chính phòng ăn ở nhà riêng, nơi hằng ngày bà vẫn gặp các bệnh nhân thông qua màn hình máy tính. Bà cho rằng, khoảng thời gian cách ly xã hội này thực sự là một cơn ác mộng, đặc biệt với những người có bệnh lý về tâm lý như rối loạn tâm trạng và lo âu.

"Như thể là đến bây giờ, trọng lực có tác dụng gấp đôi với họ vậy. Với các bệnh nhân, cho dù họ có muốn làm gì đi nữa, họ cũng đều cảm thấy nặng nề và khó khăn hơn bao giờ cả.", bà ví dụ. "Vì vậy ai ai cũng muốn mình thật tươi vui và tích cực trong những ngày này, có thể thấy bắt đầu từ những xu hướng vào bếp nấu ăn, đọc vài cuốn sách hay tập thể dục tại nhà. Đối với những người có thể bắt đầu những hoạt động kể trên như là một cách để vượt qua đại dịch, họ sẽ cảm thấy khoảng thời gian "giãn cách xã hội" này thật tuyệt vời. Ngược lại, với những người không thể bắt đầu, cảm giác thua thiệt và tuyệt vọng sẽ đến với họ. Đó là lý do tại sao tính tích cực cũng có thể trở nên độc hại đến vậy."

Ngay cả trước khi cơn đại dịch hoành hành, rất nhiều người đã phải trải qua "tính tích cực độc hại" này, trong đó có ông Holmquist, một tiến sĩ ngành luật tại thành phố Milaca, bang Minnesota, Mỹ.

Vào năm 2009, khi Holmquist còn là một sinh viên đại học, ông từng bị đánh thuốc mê, bắt nạt và tệ hơn hết là lạm dụng tình dục. Chính vì Holmquist phải luôn gồng mình để vượt qua những căng thẳng khi gợi nhớ về quá khứ, việc ai đó nhắc nhở ông hãy vui lên và sống tích cực càng khiến ông mệt mỏi và chán nản hơn.

"Luôn là vậy, tôi thường xuyên nhận được những lời khuyên "không mời mà đến" từ mọi người xung quanh. Tôi luôn cảm giác, mọi người đều có chung một ngụ ý thực sự trong những lời động viên rằng "Nếu anh cảm thấy không ổn, buồn bã hay hoảng loạn thì tốt nhất là đừng thể hiện nó ra, cứ phớt lờ nó đi.""

Điều này đã thôi thúc Holmquist trở thành một luật sư chuyên hỗ trợ cho các nạn nhân bị ảnh hưởng bởi những chấn thương tâm lý sau khi ông tốt nghiệp đại học ngành tâm lý học và khóa học thạc sĩ về sức khỏe cộng đồng-tâm lý tội phạm.

"Mọi người luôn nghĩ việc khuyên nhủ người khác sống tích cực là một hành động tốt vì sau khi làm vậy họ cảm thấy mình có ích với người khác. Nhưng thực chất họ mới là người cảm thấy vui, thứ mà lẽ ra người được khuyên nên cảm thấy", Ông chia sẻ. "Tôi đã từng nghĩ vậy là đúng, từng ép buộc bản thân quên đi những cảm xúc tiêu cực của mình và rồi cuối cùng càng cảm thấy mệt mỏi và tồi tệ hơn. Phớt lờ đi chính cảm xúc tiêu cực của bản thân có thể khiến cho vết thương tâm lý trở nên trầm trọng hơn. Thay vào đó hãy luôn nghĩ rằng, tâm trạng không ổn định là một lẽ tự nhiên."

Khi thông điệp "Vui lên đi" không còn vui nữa

Cảm xúc tích cực trước giờ luôn được biết đến như những liều thuốc giúp tăng cường hệ miễn dịch, giải tỏa căng thẳng, thậm chí còn kéo dài tuổi thọ.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể dễ dàng chọn cho mình một cảm xúc tích cực vào ngày mới, đặc biệt khi não bộ, tính cách và trải nghiệm cuộc sống của mỗi người đều khác nhau. Theo các nhà khoa học xã hội, việc cố gắng chối bỏ cảm xúc tiêu cực của bản thân có thể dẫn đến những hệ quả tâm lý về sau.

Kết luận trên được đưa ra sau một cuộc khảo sát dài hơn 10 năm từ các nhà nghiên cứu tại Stanford, họ quan sát được rằng, những người cố gắng chối bỏ cảm xúc tiêu cực của mình khi căng thẳng có những biểu hiện của trầm cảm nhiều hơn. Một nghiên cứu đến từ Úc vào năm 2012 cũng cho thấy rằng, những người cố gắng giữ cảm xúc tích cực vì người khác thực sự có trạng thái buồn bã thường xuyên và trầm trọng hơn.

"Nhiều nghiên cứu đã chứng tỏ mỗi người đều có một xuất phát điểm riêng cho cảm xúc và điều đó là hoàn toàn bình thường.", Bà Mary Jo Kreitzer, nhà sáng lập và điều hành trung tâm chăm sóc sức khỏe tâm lý và tinh thần tại đại học Minnesota.

"Cảm xúc không giống như một công tắc điện, không thể biến một người đang căng thẳng tột độ thành một người vui vẻ cười đùa trong giây lát.", bà phân tích thêm. "Người bị ảnh hưởng bởi tính tích cực độc hại sẽ quên đi những thử thách tâm lý của chính họ. Giống như việc yêu cầu họ chối bỏ bản ngã của mình vậy, tính tích cực độc hại ăn mòn sự bền bỉ và các mối quan hệ của một người."

Bà Kreitzer cũng cho rằng, việc phụ huynh cho phép con cái thể hiện cảm xúc của chúng là một điều rất tốt và cần được khích lệ nhiều hơn.

"Từ lúc con trẻ còn nhỏ, phụ huynh hãy để con trẻ thể hiện cảm xúc của mình, từ giận giữ cho đến khóc lóc buồn bã. Tất cả cảm xúc đều bình thường.", Bà nói. "Không phải lúc nào chúng ta cũng cần cứng rắn cả. Một lời động viên an ủi như vậy lúc nào cũng sẽ tốt hơn nhưng câu từ nặng như "Có chuyện gì mà phải buồn. Đừng có như vậy nữa. Chuyện này mà cũng buồn thì sau này làm được chuyện gì.""

Bridget Siljander, sinh viên tốt nghiệp trường ĐH Minnesota, hiện đang là luật sư, tư vấn viên nghề nghiệp và nhân viên chăm sóc cá nhân cho người khuyết tật, cho biết, đối với người khuyết tật, tính tích cực độc hại còn như một vết cắt đau đớn vậy.

"Những lời khuyên như thể mách bảo người khuyết tật chỉ cần cố gắng nhiều hơn nữa để cuộc sống tươi đẹp hơn. Những lời khuyên ấy không những thiếu tính khoa học mà còn quên mất đi nỗ lực, niềm vui và nỗi buồn của riêng họ. Sự thiếu chân thành đến từ những lời khuyên này chỉ khiến người khuyết tật cảm thấy cô đơn và tuyệt vọng hơn."

"Nhắc nhở mọi người "Hãy vui lên đi" chỉ khiến cho người khác xa cách hơn và cảm thấy bản thân mình tầm thường", cô bày tỏ quan điểm. "Tôi sinh ra đã bị tự kỷ, lớn lên thì mắc chứng trầm cảm và lo âu, và sau đó được chẩn đoán sang chấn tâm lý. Vì thế, việc đòi hỏi tôi thay đổi cảm xúc hiện tại sang những cảm xúc tích cực mà xã hội ưa chuộng thật sự là một điều thiếu thực tế."

Siljander chia sẻ, cô nhận thấy rõ sự tích cực độc hại từ các thông điệp trong những tuần cách ly xã hội và chúng nhiều đến khó chịu. "Khi tôi đọc thấy dòng chữ "Mọi chuyện sẽ ổn thôi", tôi nghĩ "Với một mình bạn thôi.". Quả thực trong khoảng thời gian này, người nào đang ổn thì họ sẽ dễ dàng nói và chia sẻ những câu nói giống như vậy. Còn với những người đang gặp khó khăn, từ vấn đề tâm lý đến vấn đề tài chính, câu nói đó như dội một gáo nước lạnh lên họ vậy."

Nói như vậy không có nghĩa rằng việc tập trung vào lan tỏa sự tích cực là không có tác dụng. Siljander thừa nhận rằng, tự tìm kiếm niềm vui trong cuộc sống giúp giải tỏa những căng thẳng của mọi người trong thời gian này.

"Nếu việc ủng hộ, hô hào hay tìm kiếm niềm vui giúp ích cho bạn, thì nó không độc hại. Ngược lại, nếu việc đó khiến người khác cảm thấy nản chí và tự trách móc bản thân họ, thì nó rất độc hại."

Cùng nhau học cách chấp nhận cảm xúc tiêu cực

Nếu bạn gặp ai đó đang thực sự gặp khó khăn, cứng rắn khuyên răn họ cố gắng nhìn về phía tích cực có thể sẽ không có tác dụng. Ép buộc quên đi cảm xúc tiêu cực hay làm nó biến mất đi có thể sẽ không làm cho tình huống tốt lên, thậm chí còn có thể khiến bản thân họ cảm thấy tệ hơn nữa.

Thay vào đó, hãy để họ bày tỏ cảm xúc của mình, hãy lắng nghe và cùng họ nhìn nhận rằng những cảm xúc đó là hoàn toàn bình thường. Hãy cho họ biết là bạn sẽ đồng hành cùng họ và bạn quan tâm đến họ thay vì động viên một cách sáo rỗng rằng mọi thứ sẽ ổn thỏa.

Khi người thân hoặc bạn bè của bạn cảm thấy căng thẳng tột độ trong khoảng thời gian này, hãy dành thời gian chân thành lắng nghe cảm nhận của họ. Cũng nên nhớ rằng, hãy hỏi họ xem, họ muốn bạn chỉ ở đó lắng nghe và đồng cảm hay còn muốn bạn đưa ra lời khuyên.

Nếu những cảm xúc tiêu cực vẫn không giảm bớt và ngày càng trầm trọng hơn, đừng nghĩ đến việc biến phòng khách của mình thành phòng khám tâm lý, mà hãy khuyên bạn của mình đến gặp một chuyên gia tâm lý trị liệu càng sớm càng tốt.

Sponsored Stories

Mobile không còn là kênh tiếp thị ưu tiên mà bắt buộc để “sống còn”

Covid-19 khiến Nike đã đóng cửa hơn 5.000 trong số khoảng 7.000 cửa hàng tại Trung Quốc nhưng Nike vẫn tăng trưởng hơn 30% doanh số bán hàng trực tuyến tại Trung Quốc lớn hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Họ đã làm điều đó như thế nào?

Người tiêu dùng Việt Nam lạc quan nhất khu vực về Covid-19

Báo cáo “COVID-19 Tác động đến tình cảm của người tiêu dùng và doanh nghiệp ở Việt Nam” do Hiệp hội Tiếp thị Di động (MMA) vừa công bố cho thấy toàn cảnh bức tranh chuyển biến của thị trường thế giới rõ nét nhất sau đại dịch.

Cách mạng hóa y học với siêu vi sống

“Tôi đã làm nhiều công ty trong sự nghiệp của mình, nhưng công ty này đặc biệt được tôi quan tâm bởi vì có rất ít lần trong đời bạn có cơ hội ảnh hưởng đến sức khỏe và hạnh phúc của nhiều người...", Pet Petavavich, Giám đốc khoa học và đồng sáng lập của StemoniX nói.

Covid-19 vẫn tạo ra những kỷ lục mới

|News

Covid-19 vẫn tạo ra những kỷ lục mới

“Danh sách 50 công ty niêm yết tốt nhất” của Forbes Việt Nam 'tiết lộ' những kỷ lục mới, đánh dấu sự lên ngôi của nhóm các cổ phiếu phòng thủ hoặc ít chịu tác động trực tiếp của dịch bệnh như: dược phẩm, xây lắp, hàng tiêu dùng, vật liệu, tài chính...

Chú chó “phiên bản Hachiko” đối đầu bất khuất trước Covid-19

|News

Chú chó “phiên bản Hachiko” đối đầu bất khuất trước Covid-19

Covid-19 cũng tạo ra rất nhiều câu chuyện xúc động về những nỗ lực chống dịch của mỗi gia đình, cộng đồng, trong đó có cả những chú chó trung thành...

NGƯỜI CỦA ĐẢO

|Văn hóa

NGƯỜI CỦA ĐẢO

Dành vài phút thư giãn cùng những mẩu truyện ngắn mang đầy triết lý sống nhân văn, tích cực được nhà văn Nguyễn Trường chuyển tải qua lăng kính muôn màu của ông.

From surviving to thriving: Reimagining the post-COVID-19 return

|Business

From surviving to thriving: Reimagining the post-COVID-19 return

For many, the toughest leadership test is now looming: how to bring a business back in an environment where a vaccine has yet to be found and economies are still relling.

Trở lại thật phong cách hậu Covid-19 như cách mà đội tuyển bóng đá Brazil đã làm

|Doanh nhân

Trở lại thật phong cách hậu Covid-19 như cách mà đội tuyển bóng đá Brazil đã làm

Với tất cả các lãnh đạo doanh nghiệp, giai đoạn thử thách nhất mà họ phải đối mặt chỉ mới bắt đầu: làm thế nào để đưa việc kinh doanh trở lại bình thường trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đang oằn mình và vắc-xin vẫn chưa được tìm ra.

Founder TEDxĐaKao Hoàng Ngọc Anh và hành trình kết nối ý tưởng Việt ra thế giới

|Magazine | The Business Issue

Founder TEDxĐaKao Hoàng Ngọc Anh và hành trình kết nối ý tưởng Việt ra thế giới

TEDxĐaKao do startup 9x Hoàng Ngọc Anh sáng lập từ nền tảng chia sẻ các ý tưởng và sáng tạo thông tin danh tiếng thế giới TEDx đang thu hút sự chú ý của cộng đồng startup Việt.

Startup Việt: Chơi lớn hay ngừng cuộc chơi?

|News

Startup Việt: Chơi lớn hay ngừng cuộc chơi?

Hai startup công nghệ của Vingroup là VinFast và Vinsmart đặt mục tiêu chinh phục thị trường Mỹ; Trong khi một số startup cũng có tiếng như Leflair và Wefit đã tuyên bố phá sản thì startup Soya Garden tuần qua quyết định ngưng hoạt động hàng loạt cửa hàng.

#WorkFromHome vĩnh viễn nhờ Covid-19?

|News

#WorkFromHome vĩnh viễn nhờ Covid-19?

Facebook, Twitter và hàng loạt các công ty lớn đã có động thái cho nhân viên làm việc từ xa vĩnh viễn. Liệu xu hướng này có thể được áp dụng rộng rãi cho tất cả các mô hình kinh doanh?