Tony Wheeler lý giải vì sao startup Việt vẫn chưa tạo nên đột phá lớn

Nguyên nhân là startup Việt dường như chỉ mới phát huy được một vài ưu điểm: ý tưởng và sự nhiệt huyết, trong khi chuỗi phát triển của một startup, cần có đủ các yếu tố: đầu tiên là vốn, công nghệ rồi sau đó là quản trị, là tham gia chuỗi sản xuất, là thị trường.

"Tôi đã làm việc tại Việt Nam vài năm qua với Startup Vietnam Foundation, đã tiếp xúc với nhiều công ty nhỏ, tập đoàn đến thành viên Chính phủ. Tôi nhận thấy rằng các bạn có năng lượng của sự nhiệt tình muốn chinh phục mọi thứ", Chuyên gia Tony Wheeler chia sẻ trong một phỏng vấn gần đây với TheFace TVYellowBlocks.

Series Hello Vietnam từ THEFACE TV youtube channel

Nhà sáng lập, Giám đốc và Đại sứ toàn cầu của Tập đoàn Imaginex Ventures và Startup Vietnam Foundation, ông Tony Wheeler, "bắt mạch" tìm ra các điểm yếu của số đông startup Việt qua kinh nghiệm hơn 25 năm xây dựng, cố vấn và đầu tư cho các dự án khởi nghiệp tại Australia, cũng như góp phần không nhỏ cho Hệ sinh thái khởi nghiệp và xây dựng tổ chức với nguồn nhân lực tối ưu tại Australia. Wheeler thấu hiểu các công ty khởi nghiệp cần gì.

Kinh nghiệm gọi vốn

"Các công ty khởi nghiệp Việt Nam dường như quá nôn nóng và do đó đã tự bước đi trên đôi chân của mình thay vì được dìu dắt từ những người có kinh nghiệm đi trước, cũng như sự hỗ trợ từ nhà đầu tư.", Chuyên gia Wheeler chia sẻ.

Theo thống kê năm 2018, Việt Nam có khoảng 3.000 startup được thúc đẩy bằng nhiều nguồn đầu tư, và con số này tăng mạnh theo từng năm. Riêng năm này, doanh nghiệp khởi nghiệp đã nhận được khoản đầu tư trị giá 889 triệu USD, gần gấp ba con số của năm 2017 với 291 triệu USD.

Ông cho rằng Việt Nam có đầy đủ điều kiện để phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp không thua kém các quốc gia trong khu vực. Bằng chứng là trong những năm qua, với sự quan tâm đặc biệt của Chính phủ và các quỹ đầu tư trong và ngoài nước, nhiều dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được hình thành và phát triển, đạt một số kết quả nhất định. Tuy vậy, có thể thấy trong đó số lượng các dự án phát triển tốt chưa nhiều, và nguyên nhân được các chuyên gia chỉ ra, là do thiếu định hướng thị trường, kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp dẫn tới không thu hút được nguồn vốn từ nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, không ít startup Việt đang có suy nghĩ sợ bị "thôn tính" khi nhận đầu tư. Nỗi sợ này có thể bắt nguồn từ thực tiễn trong quá khứ. Tuy nhiên, giờ đây mọi thứ đang ở thế giới phẳng, do đó theo Wheeler, đã đến lúc startup và nhà đầu tư nên ngồi lại với nhau, cùng "sống chết" với nhau.

"Startup và nhà đầu tư phải "ngồi cùng một con thuyền". Phải thấu hiểu nhau, cả hai mới có thể đưa ra những gói hỗ trợ về tài chính và có thể là cả lĩnh vực chuyên môn. Cần xem nhà đầu tư là đối tác hoặc trở thành khách hàng của các startup, chứ không phải là đối thủ cạnh tranh", Wheeler nêu quan điểm tại một sự kiện về startup đầu 2019.

Sức mạnh công nghệ

Wheeler phân tích: "Việt Nam có những startup đổi mới sáng tạo với nhiều ý tưởng tốt. Nhưng các bạn đang thiếu đi sự tự tin. Điều các bạn cần là hình thành cho Việt Nam bản sắc của một trung tâm công nghệ chứ không chỉ là một nơi được nước ngoài thuê gia công".

Ông dẫn chứng là phần lớn công ty khởi nghiệp đang "không muốn lớn" hoặc thậm chí "sợ lớn". "Không ít công ty chỉ mới có một chút thành công đã muốn bán "đứa con" của mình, thay vì đưa chúng trưởng thành, đến một tầm vóc lớn hơn". Tình trạng đó dẫn đến việc phần lớn các ý tưởng Việt bị "chết yểu", thị trường chỉ tập trung vào các nhu cầu gia công công nghệ cho nước ngoài mà chưa tạo nên nhiều đột phá ấn tượng.

Nói về tương lai người máy và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thay thế hoàn toàn con người hoặc thậm chí đe dọa công việc trong tương lai, Wheeler cho rằng điều đó khó xảy ra. "Các trường đại học sẽ phải giống như "nhà máy sản xuất nhân viên". Họ cần phải đào tạo ra những con người có kỹ năng đổi mới, sáng tạo, đáp ứng được nhu cầu của một thị trường mà ở đó robot sẽ hoạt động. Chúng ta có thể tận dụng lợi thế của AI tập trung đầu tư vào giáo dục, kỹ năng sử dụng công nghệ để tiếp cận công việc thuận lợi hơn. Chúng sẽ giúp con người tập trung cho nghiên cứu và tận hưởng cuộc sống hơn là sản xuất như hiện tại", Wheeler nhấn mạnh.

Tư duy lớn

"Tôi nhận thấy, dường như có quá nhiều doanh nhân thuộc các startup đang cố gắng giải quyết các vấn đề nhỏ, hay loay hoay chuyển đổi doanh nghiệp truyền thống sang mô hình kinh doanh trực tuyến", Wheeler còn liệt kê một nguyên nhân quan trọng nữa khiến startup Việt chưa thể thành công, đó là thay đổi tư duy kinh doanh. "Họ cần tìm giải pháp cho những vấn đề lớn hơn. Một khi họ tìm thấy câu trả lời cho những vấn đề của họ, họ sẽ tìm thấy câu trả lời trong những trường hợp tương tự mà nhiều startup ở các nước đang phát triển khác phải đối mặt".

Theo chuyên gia này, các doanh nghiệp Việt cần có một chiến lược để thay đổi cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp và dịch vụ tiên tiến, cần một lực lượng lao động nhỏ hơn nhưng với năng lực công nghệ cao hơn và tư duy đổi mới hơn. Ngoài ra, tầm nhìn của các lãnh đạo cũng phải lớn hơn và tránh những "nỗi sợ" không đáng có.

Sự cộng hưởng

"Hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh mẽ cần có sự hợp tác liên tục giữa doanh nghiệp, Chính phủ và các nhà nghiên cứu khoa học. Đã có rất nhiều hoạt động trong hệ sinh thái của Việt Nam, việc của các startup bây giờ là cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng của họ trước khi mở rộng", Wheeler nói.

Latest Magazine

Giám đốc phát triển toàn cầu của Haravan - Tony Hà: “Nếu muốn thăng tiến nhanh cần cất ngay điều khiển TV vào tủ, tắt màn hình điện thoại, và cầm một cuốn sách vĩ đại lên đọc”

Doanh nhân | The Business Issue

Empowerment #EP.2
Giám đốc phát triển toàn cầu của Haravan - Tony Hà: “Nếu muốn thăng tiến nhanh cần cất ngay điều khiển TV vào tủ, tắt màn hình điện thoại, và cầm một cuốn sách vĩ đại lên đọc”

Chinh phục nhiều cột mốc mới trong sự nghiệp nhưng khi đại dịch đến, giám đốc phát triển toàn cầu của Haravan dường như sụp đổ vì mọi thứ không còn diễn ra theo dự tính và kế hoạch nữa. Nhưng anh chọn suy nghĩ tích cực hơn, thay đổi cách làm mới để phù hợp hơn với hoàn cảnh. Nhờ đó mà anh vẫn duy trì được dự định ban đầu cho doanh nghiệp qua các giải pháp tiếp tục xử lý công việc từ xa một cách khoa học và hiệu quả đáng kinh ngạc.

Forbes Asia 30under30 Zean Võ nhắn nhủ những người trẻ: Hãy nói “yes” với những thử thách và cứ nhảy vào chúng!

Women of impact | The Business Issue

Empowerment #EP.1
Forbes Asia 30under30 Zean Võ nhắn nhủ những người trẻ: Hãy nói “yes” với những thử thách và cứ nhảy vào chúng!

Chính vì những suy nghĩ táo bạo, là một trong những thế hệ trẻ dám dấn thân và tìm ánh hào quang cho riêng mình. Zean Võ lọt top Forbes Asia 30 Under 30 thuộc hạng mục Truyền thông, Tiếp thị và Quảng cáo. Điều này cũng tạo nhiều cảm hứng cho những bạn trẻ có suy nghĩ tương đồng như cô. Nhưng theo Zean Võ, đoạn đường đi đến thành công, được nhiều người công nhận chưa bao giờ là điều dễ dàng. Tuy nhiên, biết được lợi thế của bản thân, không ngừng học hỏi, dám đương đầu với khó khăn.

Châu Bùi và hành trình làm rạng danh nghề Fashionista ở Việt Nam

Influencers | The Community Issue

Inspiring Stories #EP.38
Châu Bùi và hành trình làm rạng danh nghề Fashionista ở Việt Nam

Sau 5 năm luôn phấn đấu trong lĩnh vực bản thân theo đuổi, Châu Bùi không chỉ được biết đến với vai trò một fashionista mà còn là một Influencer đa năng và truyền cảm hứng tới các bạn trẻ. Hành trình dài nỗ lực được đền đáp xứng đáng bằng loạt thành công và sự công nhận từ phía công chúng. Cô gái nhỏ nhắn 23 tuổi đã khiến không ít người ngưỡng mộ và xem như một tấm gương để học tập và theo đuổi định hướng của bản thân.

Nguyễn Minh Ngọc và câu chuyện về dự án emoji “Nhỏ to Việt Nam”

Văn hóa | The Social Change Issue

Inspiring Stories #EP.37
Nguyễn Minh Ngọc và câu chuyện về dự án emoji “Nhỏ to Việt Nam”

Chàng trai 27 tuổi từng rơi vào hoàn cảnh bí bách khi mất đi định hướng, những buổi sớm chiều tìm đồng lương và tâm tư hoàn toàn trống rỗng. Quyết định sang Singapore du học như một liều thuốc đánh thức bản ngã của gã trai trẻ, Nguyễn Minh Ngọc chọn cách "yêu" thiết kế đồ hoạ lại từ đầu, anh cho bản thân cơ hội để va vấp và rồi, anh tìm lại được nơi mình sẽ thuộc về qua dự án emoji "Nhỏ to Việt Nam"đang thu hút cư dân mạng .

Đoàn Kiều My: ‘Sự dũng cảm, không ngần ngại vượt qua vùng an toàn của bản thân là cách thông minh nhất để đạt được thành công’

Women of impact | The Technology Issue

Inspiring Challenges #EP.8
Đoàn Kiều My: ‘Sự dũng cảm, không ngần ngại vượt qua vùng an toàn của bản thân là cách thông minh nhất để đạt được thành công’

“Đến một ngày, chúng ta sẽ nhận thấy định nghĩa về bản thân không còn đúng và đủ. Tôi hoàn toàn sống “vô thần” tới năm 28 tuổi, sau đó gặp “Mid life crisis” (khủng hoảng tuổi trung niên). Có vẻ như mọi việc diễn ra khá sớm, nhưng nó khiến tôi phải lần tìm ý nghĩa cuộc đời của mình”, và như thế, đại diện duy nhất của Việt Nam lọt vào “Danh sách 10 Nữ Lãnh Đạo Có Tầm Ảnh Hưởng Nhất Trong Lĩnh Vực Công Nghệ Năm 2020” của tờ Analytics Insight , Đoàn Kiều My bắt đầu vượt ra khỏi giới hạn của bản thân, tìm kiếm những điều mới mẻ hơn.

Ngô Trần Hải An: “Mỗi người cần phải thử tất cả những gì mà mình thích vì khi còn trẻ chúng ta có rất nhiều cơ hội để sửa sai.”

Văn hóa | The Impact Issue

Inspiring Challenges #EP.9
Ngô Trần Hải An: “Mỗi người cần phải thử tất cả những gì mà mình thích vì khi còn trẻ chúng ta có rất nhiều cơ hội để sửa sai.”

Sở hữu một “gia tài” đồ sộ với hành trình khám phá hơn 40 quốc gia, gặp mặt tổng thống Nga, Mỹ, Canada, Đức giáo hoàng… và nhiều người nổi tiếng trên thế giới, travel blogger 'Quỷ Cốc Tử' cho rằng anh vẫn đang trong hành trình không ngừng chiến đấu với chính mình và không ngại 'thử' những điều vượt sức để luôn làm mới mình mỗi ngày.

Đường Thu Hương – “lăn ra đời, làm việc thật”

Women of impact | The Business Issue

Inspiring Challenges #EP.7
Đường Thu Hương – “lăn ra đời, làm việc thật”

“Cứ trải nghiệm rồi tới đâu mình sửa tới đó. Lăn ra đời, làm việc thật, không làm trên “kế hoạch”. Lửa thử vàng mới biết mình yếu ở đâu, khỏe nơi nào”. Nữ CEO của Forbes Việt Nam, CEO Webtretho và Giám đốc đối ngoại và Điều hành Quỹ đầu tư IDG Ventures Việt Nam - Đường Thu Hương - đúc kết bài học khởi nghiệp dành cho giới trẻ từ chính trải nghiệm làm thật của chị.

Wren Evans: tài năng 19 tuổi của âm nhạc đương đại Việt

Influencers | The Entertainment Issue

Inspiring Stories #EP.36
Wren Evans: tài năng 19 tuổi của âm nhạc đương đại Việt

19 tuổi, tương lai rộng mở trước mắt khi thành thạo cả tiếng Anh và tiếng Pháp, nhưng Wren Evans (Phan Lê) không chọn con đường thi đại học như các bạn đồng trang lứa, mà quyết định trở thành một ca sĩ kiêm producer rap chuyên nghiệp. Cái tên này đang được cộng đồng nhạc underground đánh giá cao và giới chuyên môn nhắc đến như một hiện tượng đáng chú ý của nền âm nhạc Việt Nam, vốn đang nở rộ không ít tài năng trẻ.

Ellen Nguyễn: nhà văn Việt lập nghiệp trên xứ sở Anh quốc

Văn hóa | The Social Change Issue

Inspiring Stories #EP.35
Ellen Nguyễn: nhà văn Việt lập nghiệp trên xứ sở Anh quốc

Ellen Nguyễn, cây bút 26 tuổi người Việt đang thu hút sự chú ý của quốc tế khi các bài viết của cô xuất hiện thường xuyên trên các tạp chí lớn tại Anh quốc như Huffington, Cosmopolitan, Elite Daily, Medium... Nhưng với trải nghiệm thật về nghề viết của mình trên đất Anh, Ellen cho rằng sự nghiệp viết lách là một chặng đường dài mà người chọn con đường đó cần tận dụng sự sáng tạo của mình để tạo ra những nguồn thu nhập khác nhau, đồng thời học tính kiên nhẫn để đi đến cùng.

H’Hen Niê: Không ai sống thay cuộc đời của mình. Nếu muốn thay đổi, bản thân phải tự hành động

Women of impact | The Impact Issue

Inspiring Challenges #EP.6
H’Hen Niê: Không ai sống thay cuộc đời của mình. Nếu muốn thay đổi, bản thân phải tự hành động

Thời điểm này, cả nước cùng hướng về miền Trung bão lũ, H’Hen Niê gửi đến miền Trung 50 triệu đồng. Tấm lòng của cô bị đem ra cân đo đong đếm để rồi nhiều người cho rằng con số này quá ít ỏi, khẳng định H’Hen Niê là nàng hậu keo kiệt. Dư luận đẩy sức ép lên H’Hen Niê khiến cô phải bật khóc. Không ai quan tâm 50 triệu đồng ấy là tất cả những gì cô gái Ê đê có. Nhưng dẫu trái tim có bị tổn thương như thế nào đi chăng nữa thì cô ấy vẫn đi tới với những điều tốt đẹp hơn ở phía trước.

Ths. Lương Ngọc Tiên: “Tôi biết ơn vì đã dám thử thách bản thân”

Women of impact | The Impact Issue

Inspiring Challenges #EP.5
Ths. Lương Ngọc Tiên: “Tôi biết ơn vì đã dám thử thách bản thân”

Giảng viên danh tiếng về cách thức phát huy trí tuệ cảm xúc, tỉnh thức, lãnh đạo bản thân và lãnh đạo thân tâm trí - Ths. Lương Ngọc Tiên cho rằng cuộc đời không phải là bản kế hoạch cố định, nó cần rất nhiều sự chuẩn bị, sẵn sàng từ bên trong, giúp mình đi vào cuộc sống với thái độ và năng lực toàn diện. Nhưng dù mình làm gì thì đó cũng phải là con người của mình, với những giá trị mà mình xác định sẽ sống với cuộc đời như thế.

Phạm Thị Diệu Anh: “Người đi dây” hão huyền, kiên định với mục tiêu, nhưng sẵn lòng thay đổi

Doanh nhân | The Business Issue

Inspiring Challenges #EP.4
Phạm Thị Diệu Anh: “Người đi dây” hão huyền, kiên định với mục tiêu, nhưng sẵn lòng thay đổi

Phạm Thị Diệu Anh, Managing Director của AIM Academy, với gần 15 năm làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia tầm vóc, nhưng đã chọn bắt đầu con đường khởi nghiệp đầy thử thách. "Có những lúc mình nghi ngờ bản thân là kẻ thất bại, kém cỏi năng lực. Rằng liệu con đường mình chọn đã sai, có nên từ bỏ và làm điều khác hoặc đi làm thuê trở lại?" là những dấu hỏi người phụ nữ này từng đặt ra cho mình suốt 5 năm qua. Và kết quả đã như thế nào?