Sài Gòn tử tế sưu tầm những câu chuyện đẹp và thể hiện chúng qua sách ảnh, âm nhạc, hoạt động thiện nguyện, truyền thông bảo vệ môi trường…

Thân thương, day dứt bởi tình người và qua những mẩu chuyện được kể trong một không gian nghệ thuật mang tên “Sài Gòn vẫn thế” thuộc dự án “Sài Gòn tử tế” do Nguyễn Văn Luận cùng nhóm cộng sự trẻ thực hiện. Họ đang cùng nhau lan truyền cảm xúc tích cực vì tình yêu với một Sài Gòn hào sảng và tử tế qua rất nhiều hành động đầy hình tượng, giàu cảm xúc.

Một người công nhân quyét rác lướt đi trong nắng sớm. Một cô gái trẻ vi vu trên chiếc vespa bên nhà thờ cổ trong bộ áo cưới chỉ vì cô ấy thích có một tấm hình như thế, chứ không phải để làm album hình cho một đám cưới thực sự. Một người đàn ông ngồi cô độc trên chiếc ghế bố nhớ về những ngày xa xăm. Một anh thanh niên cụt chân đi ngang phố với nụ cười rạng rỡ trên môi. Những người công nhân tận tụy dọn rác dưới cống, mặt lấm tấm mồ hôi sáng ngời dưới ánh đèn pin. Những người lao động thiếp đi trên võng, trong một ngày làm việc vất vả. Một bà lão mặt hằn những nếp nhăn của bao năm lam lũ, móm mém cười duyên, không nghĩ rằng mình đủ đẹp cho một tấm chân dung. “Đừng chụp bà làm gì. Già, xấu xí rồi. Như quỷ à.” Ấy vậy mà bà lại đẹp lạ, làm ấm áp cả một góc phòng!…

Sài Gòn thế đấy! Không hẳn phải là nhà cao cửa rộng. Không hẳn phải là những phố nhà lung linh, hay ồn ã người xe. Có cái gì đó dung dị, ấm áp, sinh động nhưng đầy lắng đọng nơi đây. Rồi đâu đó bỗng cất lên tiếng guitar và giọng hát đầy hoài niệm của Sài Gòn vẫn thế, nhạc và lời của nhạc sĩ Hồ Tiến Đạt, do ca sĩ Phạm Hoài Nam thể hiện trong MV do đạo diện Tùng Phan thực hiện, và Nguyên Hà trình diễn live.
 

Cho tôi gửi lời chào, Sài Gòn nhé
Cho quên mắt em buồn lần đón đưa cuối cùng
Cho say những dư vị ngọt ngào vừa vội qua đầy
Cho tôi biết em vẫn chờ tôi về
Sài Gòn vẫn thế như ngày nào
Dù lòng xôn xao có khi lạc bước chân…


Nguyễn Văn Luận đã mô tả ý tưởng ấp ủ dự án “Sài Gòn tử tế” bằng cảm xúc của một người con tuy không sinh ra ở Sài Gòn, nhưng đã sống và trưởng thành gần 15 năm trên vùng đất này. Anh cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp của Sài Gòn từ những điều tử tế, ấm áp dù là nhỏ nhất. Chàng trai trẻ với niềm tin về một lối sống đẹp của người Sài Gòn xưa vẫn đang tồn tại song song trong cái hối hả, chật vật của Sài Gòn ngày nay. Những lát cắt của cuộc sống tại Sài Gòn hiện lên thật rõ nét qua hình ảnh và qua thái độ đón nhận của mọi người. Rất nhiều con người đang dùng hành động nhỏ nhất của mình để nối tiếp những giá trị đẹp của Sài Gòn. Tất cả đã nói hết về một Sài Gòn tử tế…

Luận, hiểu đúng về cụm từ “Sài Gòn tử tế” qua dự án của bạn ra sao?

Tôi không có nhiều lý do để hoài niệm về một Sài Gòn xưa cũ, vốn dĩ mình không phải được sinh ra và lớn lên ở vùng đất này. Tuy vậy, phần nhiều ở sự trưởng thành của bản thân lại được nuôi dưỡng từ thành phố này, bởi những mối quan hệ và cuộc sống của con người nơi đây, những con người gần gũi và dễ dàng tiếp xúc để trò chuyện. Vì lẽ đó, tôi không muốn phủ nhận nếu ai đó gọi mình là người Sài Gòn. Sài Gòn tử tế không phải là câu chuyện về một Sài Gòn của quá khứ, hay một hoạt động xã hội, một tổ chức, hoặc là một cá nhân nào đó. Ở đây chúng tôi muốn chia sẻ câu chuyện về những con người đang sinh sống tại thành phố này, những câu chuyện được kể lại bằng hình ảnh, hoặc là được ghi chép lại từ những gì được chia sẻ bởi nhân vật qua trao đổi. Những câu chuyện mà dù ở kết cục nào được kể lại, vui hay buồn, chúng tôi đều nhìn thấy sự tử tế và tình cảm của nhân vật trong các mối quan hệ. Hoặc là chí ít, chúng tôi cảm nhận được niềm tin vào cuộc sống và sự tử tế của nhân vật đối với chính mình trong câu chuyện của bản thân. Với lý do đó, chúng tôi mong muốn được chia sẻ lại câu chuyện này đến tất cả mọi người, hy vọng có thể tìm được sự thấu hiểu và chia sẻ từ tất cả các bạn, những người có tình cảm với Sài Gòn và con người nơi đây. Và chúng tôi mang câu này đi lan tỏa, với tên gọi Sài Gòn tử tế.

Sài Gòn ở đây không phải là một Sài Gòn xưa cũ để chúng ta nhớ về, mà đây là một Sài Gòn của những người trẻ, một Sài Gòn có nhiều những năng lượng tốt, những hoạt động văn minh, hướng về cộng đồng. Đó là những điều mà mình nghĩ Sài Gòn vẫn giữ được những truyền thống tốt đẹp và mình cùng phát triển nó bằng những tư tưởng tích cực, gần gũi với những người đang sống trong Sài Gòn, mang hơi thở của những người trẻ tuổi.

Sài Gòn như là một cái nơi mà có thể bao dung, có thể đón tất cả mọi người đến đây sinh sống và làm việc. Khi bạn đến với Sài Gòn trong một thời gian lâu thì bạn sẽ cảm nhận bạn là người Sài Gòn, một người Sài Gòn đúng nghĩa mặc dù bạn không phải sinh ra và lớn lên ở Sài Gòn.

Bên cạnh những thông tin tiêu cực, hay tốc độ phát triển và thay đổi đã làm mất vẻ đẹp của Sài Gòn xưa, nhưng mình tin rằng ở đây vẫn còn những con người cùng yêu Sài Gòn và muốn gìn giữ những điều tốt đẹp. Điều quan trọng là khi chúng ta ở mảnh đất này, chúng ta cùng lan tỏa những điều tốt đẹp, những điều tuy giản dị, nhưng được cộng hưởng thì mảnh đất sẽ tốt lên.

Bạn và các cộng sự của mình dường như đầy hào hứng khi “Sài Gòn vẫn thế” được triển lãm… 

Đúng vậy. Mặc dù giai đoạn này tụi mình chỉ mới có vài hoạt động nhỏ và cũng chỉ tập hợp được vài người cùng tham gia nhưng cách mà thông điệp này đang ngày càng lan tỏa trong cộng đồng mang đến cho tụi mình rất nhiều cảm hứng để đi tiếp những chặng đường tiếp theo của dự án.

Như các bạn có thể nhận thấy qua bộ sưu tập ảnh này, tụi mình tập hợp toàn những câu chuyện về người thật – việc thật mà dễ dàng bắt gặp trong cuộc sống đời thường. Tụi mình đã rong ruổi khắp các con hẻm của Sài Gòn để “săn” những bức ảnh đời thường nhất và ghi lại những câu chuyện tử tế qua lời kể của họ. Và tụi mình đã ghi lại rất nhiều câu chuyện đời thường xúc động. Như có chị bán đồ ăn ngoài chợ hạnh phúc kể câu chuyện cả đời chưa bao giờ bị chồng đánh một bạt tai nào, giận chị quá thì chồng chỉ đấm vô tường một cái thôi.

Câu chuyện có vẻ bình thường nhưng trong góc nhìn của tụi mình, niềm hạnh phúc của họ xuất phát từ tình yêu thương thực sự của người chồng. Hay như một chị lượm ve chai bị ung thư nhưng vẫn chia sẻ niềm vui của chị là mỗi ngày đều được trở về trong vòng tay yêu thương của chồng con…

Bạn nói tới ý nghĩa của dự án Sài Gòn tử tế chính là chia sẻ và lan tỏa chúng ra cộng đồng để đâu đó sẽ có thêm những câu chuyện tử tế khác được nhắc đến tại Sài Gòn. Điều đó đã được cộng hưởng sao trong thời gian qua?

Dự án của Luận và những người bạn còn được sự đồng cảm từ nhạc sĩ Hồ Tiến Đạt, ca sĩ Nguyên Hà, nhiếp ảnh gia Phạm Hoài Nam khi mới đây, bộ ba này đã ra mắt bài hát Sài Gòn vẫn thế – món quà tinh thần của nhạc sĩ Hồ Tiến Đạt dành cho dự án "Sài Gòn tử tế".

Hay như câu chuyện tử tế của anh Lê Tuấn (một thợ cắt tóc Việt kiều Mỹ) khi nhận được thông điệp của nhóm đã bay về nước liên hệ với nhóm, muốn được mang chiếc áo có dòng chữ "Sài Gòn tử tế" để đi cắt tóc cho người vô gia cư, người bệnh nghèo.

Còn nhiều câu chuyện khác nhưng Luận muốn nói đến một cảm hứng từ thông điệp này của Việt, một bạn trẻ ở Sài Gòn mà nhiều kênh báo chí đã viết về cách bạn ấy tặng “hoa nói” tới những người lao công quét rác. Những thông điệp của bạn ấy tuy giản dị, gần gũi nhưng lại khiến nhiều người giật mình khi vứt rác: "Ở đại dương không có chúng tôi nên đừng xả rác", "Ở ngã tư, đừng nhận tờ rơi nếu bạn vứt ngay xuống đường", "Nếu không có thùng rác, hãy đem rác về nhà"… kèm theo tấm hình là nụ cười hồn hậu của nhiều cô chú lao công.

Có liên hệ gì giữa thông điệp về sự tử tế với bảo vệ môi trường mà bạn luôn nhắc đến trong dự án của mình?

Đây chính là cách kêu gọi ý thức bảo vệ môi trường trong giới trẻ mà mình tin là sẽ có hiệu quả. Chúng ta cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường sống để hướng đến một môi trường sống bền vững, an toàn và đáng sống. Hãy nghĩ về việc các bạn trẻ tận dụng quá nhiều vào các loại thức ăn nhanh thay vì dành chút thời gian đến quán ăn để hạn chế thải ra những loại rác thải độc hại, khó tiêu hủy như: bao bì, đồ hộp, nhựa… ra môi trường sống. Chúng ta sẽ còn muốn nhìn thấy Sài Gòn của tương lai vẫn thế sau hàng trăm năm nữa hay sẽ bị biến đổi do môi trường sống bị ô nhiễm bởi các hành động thiếu sự tử tế với môi trường. Điều sâu xa trong các dự án sắp tới của Sài Gòn tử tế chính là lan tỏa tình yêu với Sài Gòn.
 

Vai trò đóng góp vào dự án: Street & Documentary Photographer – Là người có những đóng góp và cảm hứng cho dự án bằng những bức hình và câu chuyện về người Sài Gòn, giản dị, chân thật “Đối với tôi, được có cơ hội tham gia vào dự án SGTT là một cái duyên. Có lẽ dòng chảy cuộc sống quá nhanh nên đôi khi mọi người đã bỏ lỡ mất những câu chuyện nhân văn, chân thật về cuộc sống. Cảm xúc của tôi rất khó tả, vì biết rằng chung quanh sẽ vẫn và luôn có những con người tràn đầy nhiệt huyết để khai thác và lưu giữ nhiều điều tốt đẹp trong xã hội. Cảm ơn Touch Sài Gòn với dự án Sài Gòn tử tế – chương trình với ý nghĩa nhân văn, nhằm kết nối ý niệm con người với nhau.”

HỒ TIẾN ĐẠT – Nhạc sĩ


Vai trò đóng góp vào dự án: Nhạc sĩ – Là người đóng góp vào dự án với bài hát Sài Gòn vẫn thế.

“Đạt tin rằng dự án sẽ phù hợp với những người trẻ, có thể xem như là mỗi người cùng nhau để góp một niềm tử tế, mọi người cùng góp bằng một hành động nhỏ để tạo ra những điều lớn hơn. Đó là lý do mà Đạt tham gia dự án này.

Bài hát Sài Gòn vẫn thế, đó như là một lát cắt nho nhỏ về Sài Gòn, được viết bằng cảm nhận và những điều giản đơn của mình về Sài Gòn. Có lẽ vậy nên nó cũng không có gì phức tạp về mặt âm nhạc, hay có thể xem là không có gì đặc sắc về mặt ca từ, mà sau này khi nghe lại thì Đạt cảm thấy đó là cái điều mình muốn hướng đến, một sự giản dị và tự nhiên của Sài Gòn.”
 

PHẠM HOÀI NAM – Ca sĩ
 

Vai trò đóng góp vào dự án: ca sĩ “Sài Gòn tử tế là một câu chuyện của những người trẻ được Sài Gòn đón nhận như những người con. Cái sự tử tế của người Sài Gòn nằm ở chỗ là, tất cả chúng ta đều là những người từ nhiều vùng đất khác đến đây để lập nghiệp, nhưng mà chúng ta đều là những đứa con của vùng đất này bằng một cách nào đó. Và cái sự tử tế được lan tỏa bởi chúng ta, vì chúng ta đến đây và được những người trước đó giúp đỡ để trở thành những người con của thành phố, thì bây giờ những người đã thành người Sài Gòn, thì sẽ giúp đỡ lại những người đến sau đó, để Sài Gòn có một điểm riêng, một nét văn hóa lạ đó là, người lạ cũng như người quen, người ta giúp đỡ nhau một cách chân tình, thân thiện. Và đó là điều mà tôi nhìn thấy ở dự án Sài Gòn tử tế, và tôi nghĩ rằng khi mình đã là người Sài Gòn thì việc giúp nhau và tử tế với nhau là điều nên làm, và quyết định nhận lời tham gia vào dự án này cũng là một việc đương nhiên.”
 

NGUYÊN HÀ – Ca sĩ
 

Vai trò đóng góp vào dự án: ca sĩ “Hà nhận lời tham gia với tâm thế là một người yêu Sài Gòn, một người có nhiều năm gắn bó ở đây với nhiều kỷ niệm. Khi Hà hát bài này thì mình cảm nhận là cả một thời tuổi trẻ của mình được trở về, từ thời sinh viên với những cuộc gặp gỡ bạn bè, với những ngóc ngách ở Sài Gòn, những nơi mà mình đã từng đi qua. Tất cả mọi thứ được đặt trong đó, bằng cảm nhận của mình về Sài Gòn.

Thông qua bài hát, Hà mong rằng người nghe sẽ cảm nhận được cái đẹp, cái đáng yêu của Sài Gòn. Từ đó mọi người sẽ cùng nhau vun đắp cho thành phố, cùng tham gia và lan tỏa để xây dựng môi trường sống ở đây tốt hơn.”

Thực hiện: MAI LAN – Ảnh: SGTT