Sức nóng vượt ngoài phạm vi lãnh thổ của Mạng xã hội

Thực hiện:Phương Thảo | Ảnh:TheFace Team | 2020-06-21

Sức nóng vượt ngoài phạm vi lãnh thổ của Mạng xã hội
Chia sẻ:

Xuyên suốt chiều dài lịch sử phát triển của nền văn minh nhân loại, rất nhiều phong trào đã nổi lên và ghi nhận những thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, chỉ đến khi thế giới thực sự "phẳng" và có sự xuất hiện của Social Media thì những tiếng vang đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức của con người mới gây được hiệu ứng lan truyền trên phạm vi toàn cầu một cách đáng kể.

Sau cái chết của công dân da màu George Floyd, hàng triệu người trên khắp nước Mỹ đã xuống đường biểu tình bất chấp những ảnh hưởng của dịch COVID-19. Phong trào "Black Lives Matter" (Người da màu đáng được sống) đã nhanh chóng lan rộng ra hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, thổi bùng lên làn sóng giận dữ bao phủ các trang mạng xã hội. Sức ép dư luận toàn cầu đã buộc chính quyền Mỹ phải đưa vụ án ra xét xử công khai và nhanh chóng đưa ra lời giải thích thỏa đáng cho cộng đồng người da màu.

Phong trào #BlackLivesMatter một lần nữa chứng minh sức mạnh của Social Media (Mạng xã hội). Từ phong trào #BlackLivesMatter cho tới #MeToo; từ phong trào đòi quyền bình đẳng cho cộng đồng LGBT+ cho tới xu hướng sống xanh bảo vệ môi trường... Tất cả đều là hệ quả của sức nóng vượt ngoài mọi phạm vi lãnh thổ của Mạng xã hội. Nói cách khác, Mạng xã hội, đang và sẽ là một công cụ đắc lực giúp khơi nguồn và thúc đẩy các phong trào xã hội của hiện tại và tương lai.

Bức tranh tổng quan về "gã khổng lồ" Social Media

Theo báo cáo của Statista, tính tới năm 2019, toàn thế giới có 2.9 tỷ người sử dụng các công cụ Social Media, trong đó xếp hạng đầu là Facebook với 2.5 tỷ tài khoản, theo sau đó là Youtube, WhatsApp, Reddit, Tiktok, Instagram và Twitter,..

"Thành công của một phong trào xã hội cần có đủ các yếu tố: Sự phủ sóng truyền thông, hợp tác toàn diện, nguồn kinh phí dồi dào và công tác quản lý chặt chẽ. Trong đó, Social Media đóng vai trò đảm bảo các thông điệp truyền tải tới công chúng được mạch lạc và xuyên suốt, tạo ra sức ảnh hưởng tới các vấn đề về kinh tế - chính trị ở những phương diện cao hơn". - Kết luận từ Hội thảo "The Asian Conference on the Social Sciences" (Khoa học Mạng xã hội Châu Á), tổ chức tại Nhật Bản.

Nếu như Facebook nổi tiếng vì tỉ lệ người dùng chiếm ⅓ dân số toàn cầu với các chỉ số nhân khẩu học đa dạng, kéo theo sự phong phú cả về chất lượng các bài viết được đăng tải, thì ở Youtube và Instagram, người dùng tập trung vào những trải nghiệm cá nhân và sự chăm chút về hình ảnh, mang hơi hướng giải trí. Trong khi Reddit xây dựng chiến lược về những nội dung sâu sắc, mang tính giáo dục và chứa đựng nhiều kiến thức giá trị trên mọi lĩnh vực thông qua hình thức đăng tải của các chủ bài viết, thì Twitter phù hợp cho những dòng trạng thái cập nhật nhanh và tức thời thông qua hệ thống hashtag, trending. Đối với Tiktok, tuy là một "tay chơi" mới nổi nhưng lại là nền tảng ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục 26.7% trong tháng 1/2020, đánh dấu thời kỳ vàng của loại hình chia sẻ video ngắn.

"Thế hệ trẻ là những công dân bản địa kỹ thuật số - những đứa trẻ lớn lên và ăn, ngủ với công nghệ. Cũng chính vì vậy, họ tràn đầy sự sáng tạo khi sử dụng Social Media cho những mục đích xã hội". - Aria Finger, CEO DoSomething.

Phong trào chống quấy rối và bạo hành phụ nữ, phong trào đòi lại công bằng cho người da màu, phong trào bảo vệ môi trường,... Các cụm từ trên tưởng chừng là những vấn đề khô khan, khó lan toả, tuy nhiên, nhờ cách truyền tải đa màu sắc của Social Media và các dòng hashtag như #MeToo, #BlackLivesMatter, #ZeroWaste, các hoạt động này không những tiếp cận được đáng kể tới thế hệ Millennials và Gen Z, mà còn tạo được những tiếng vang tác động vào sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức của con người.

Social Media đã giúp gì cho các phong trào xã hội?

Các phong trào xã hội luôn cần sự hỗ trợ từ báo chí, truyền hình và đặc biệt là các công cụ Social Media để truyền tải tới công chúng một cách toàn diện. Hành vi người dùng ở mỗi nền tảng thường có sự khác biệt, điều này tạo ra bức tranh chung với nhiều góc nhìn được tiếp cận một cách đa dạng.

#MeToo

Xuất hiện từ năm 2006, tuy nhiên #MeToo chỉ thực sự tạo được hiệu ứng lan truyền mạnh mẽ vào năm 2017 bắt nguồn từ một hashtag xuất hiện trên Twitter. Phong trào nhanh chóng nhận được hưởng ứng từ những người có tầm ảnh hưởng là các ngôi sao Hollywood, chính khách và doanh nhân, trở thành cụm từ quyền lực lay chuyển cả thế giới trước vấn nạn quấy rối, nhất là ở phụ nữ.

Là nền tảng khởi xướng phong trào này, chỉ sau một năm, Twitter ghi nhận tổng 19 triệu lượt đăng tải có gắn hashtag #MeToo. Các bài viết về chủ đề chống xâm hại ở phụ nữ đồng thời tiếp cận được 65% trong tổng số những người sử dụng Internet tại Mỹ, qua báo cáo của Pew Research Centre.

"Nếu như Twitter, người dùng tập trung vào việc tham gia vào cộng đồng trực tuyến và hỗ trợ nạn nhân bằng cách đăng hashtag, chia sẻ tin tức, link các bài báo, tích cực khuyến khích mọi người tham gia vào phong trào xã hội, thì ở Reddit, người dùng lại có xu hướng chia sẻ chi tiết về câu chuyện của riêng họ và rút ra những bài học cần thiết." - Nhóm nghiên cứu Đại học Duisburg-Essen (Đức).

Trong khi đó, người dùng Facebook ngoài việc cập nhật tin tức, trong hai năm trở lại đây, họ thường tập trung thành các cộng đồng nhỏ thông qua tính năng Facebook Group để nhìn nhận #MeToo ở một góc độ sâu sắc hơn, thông qua các phân tích về tiến trình đấu tranh đòi quyền bình đẳng giới, các đề tài tranh luận về tính đúng sai, tính hai mặt của vấn đề. Nhờ mạng lưới người dùng khổng lồ, ngay sau 24 giờ xuất hiện, #MeToo đã xuất hiện trên 12 triệu bài viết trên các chủ đề khác nhau, tạo ra hàng triệu lượt chia sẻ và tương tác.

"Facebook Group sẽ trở thành trái tim của những chủ đề được chia sẻ trên không gian mạng." - Mark Zuckerberg

#BlackLivesMatter

#BlackLivesMatter là một hashtag bắt nguồn từ Twitter vào năm 2013, gần đây, phong trào này lại tiếp tục được thổi bùng trở lại sau cái chết của một công dân da màu tại Mỹ.

Trong vai trò phát đi tín hiệu về vấn đề phân biệt chủng tộc, Youtube đóng vai trò lưu giữ hình ảnh về bằng chứng của sự việc, trong khi các nhà sáng tạo nội dung (Content Creator) trên Instagram và Snapchat cho xuất xưởng những nhãn dán hoặc bộ lọc (filter) ủng hộ sự bình đẳng sắc tộc. Tùy vào tính đặc thù của từng nền tảng mà người dùng sẽ có những cách biểu hiện khác nhau, đây chính là sự đa dạng của các công cụ Social Media.

"Viết trên các nền tảng số đồng nghĩa rằng những quan điểm của bạn sẽ được lan toả không biên giới, đến tay bất cứ ai dù ở bất cứ nơi đâu. Và bạn sẽ chẳng bao giờ tưởng tượng nổi độc giả của mình sẽ là ai, sẽ phản ứng với bài viết của mình như thế nào?". - Robinson Meyer, tờ The Atlantic.

Nếu như trên Twitter, chúng ta chỉ thấy những bài đăng cập nhật tình hình, số liệu hay đơn giản là những dòng retweet (chia sẻ lại) từ các bài báo về #BlackLivesMatter, thì ở Facebook, người dùng sẽ có thể đi sâu hơn vào những cuộc tranh luận về các cuộc biểu tình đang diễn ra, tìm đọc và chia sẻ lại những bài viết về nguyên nhân, tính lịch sử của phong trào đòi lại quyền công bằng cho người da màu,... Nói cách khác, nếu Twitter đem tới một bức tranh toàn cảnh về một vấn đề, thì Facebook là nơi đào sâu hơn về vấn đề đó. Và điều này chính là lý do tại sao Facebook lại thành công tạo được nhiều tương tác như vậy.

Chia sẻ của nhà báo, học giả Joshua Adams tại DePaul & Salem State: "Các học giả và nhà báo chuyên nghiệp thường có xu hướng thích bộc lộ quan điểm cá nhân của mình trên Facebook hơn. Lý do cho điều này nằm ở mức độ đa dạng về mặt nhân khẩu học của Facebook. Bác hàng xóm, cô đưa thư, chủ doanh nghiệp, giáo viên từng dạy cấp ba hoặc những người bạn thuở trung học,... sẽ đều là những người chúng ta dễ dàng bắt gặp khi lướt mục "news feed" (bảng tin) trên Facebook." Facebook cung cấp một nền tảng mở hơn so với các công cụ khác, đồng thời người dùng Facebook cũng có xu hướng mở hơn và dễ dàng tiếp nhận, tranh luận các vấn đề xã hội hơn.

#ZeroWaste

Zero Waste (Sống không rác thải) là một xu hướng sống xanh đã có từ lâu, trong đó người thực hiện tập trung vào việc giảm lượng rác thải ra môi trường mỗi ngày và hạn chế tối đa những đồ dùng chỉ dùng một lần, dần tiến tới việc không tạo ra rác.

Nghiên cứu của Adobe cho thấy ¾ Gen Z ở tuổi trưởng thành (18-23 tuổi) hoạt động sôi nổi trên Instagram và Youtube. Trong khi đó, Facebook lại là nền tảng phổ biến hơn cả đối với đối tượng Millennials (74%) và Gen X (68%). Đặc điểm nhân khẩu này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới những nội dung được đăng tải chủ yếu trên các kênh mà còn giúp các nhà hoạt động xã hội định hình cách truyền tải thông điệp phù hợp với từng đối tượng một cách hiệu quả và toàn diện.

Nhờ có sự hỗ trợ của Social Media thông qua các influencer (người ảnh hưởng) trên các nền tảng lớn như Youtube, Instagram và Facebook,.. Khái niệm Zero Waste đã tác động tới hàng triệu người trẻ, đem đến nhiều chuyển biến tích cực.

"Youtube tạo ra các mối liên hệ xã hội khăng khít giữa những người dùng của họ. Các Youtuber có cảm giác họ đang sống trong một cộng đồng chung và do đó có trách nhiệm phải giúp sức cho sự phát triển của cộng đồng thông qua các hành động thực tế. Ở phong trào Zero Waste, ngoài việc cung cấp thông tin, các Youtuber có xu hướng chia sẻ dưới góc độ cá nhân về cảm xúc tiêu cực của bản thân mỗi khi cảm thấy vẫn chưa đóng góp đủ cho môi trường. Điều này lại càng tăng thêm tính khăng khít trong cộng đồng của họ." - Thạc sĩ Emelie Oldensjo tại Đại học Khoa học Nông nghiệp Thuỵ Điển.

Cách theo đuổi một phong trào xã hội một cách thông minh trên Social Media

Social Media càng lớn mạnh đồng nghĩa với việc tiếng nói của người dùng trên các nền tảng số ngày càng có trọng lượng, sự thành công của các phong trào xã hội đã chứng minh điều này. Và một điều có thể dự đoán trước rằng, trong tương lai, sẽ càng có nhiều những phong trào và xu hướng khác xuất hiện, đóng vai trò định hình nhận thức cho nhân loại. Nhiệm vụ của người dùng là phải tỉnh táo và theo dõi những thông tin có chọn lọc. Dưới đây là 5 cách giúp chúng ta theo đuổi các xu hướng và phong trào xã hội một cách thông minh:

1/ Tìm hiểu kỹ nguồn gốc của những dòng hashtag xu hướng

Mỗi dòng hashtag đều có một câu chuyện riêng, chỉ mất 2 phút để tìm hiểu trên Google, chúng ta đã có đủ thông tin về nguyên nhân, tác động và các số liệu liên quan đến những xu hướng hoặc phong trào đó. Trước khi quyết định theo đuổi, ủng hộ hoặc đưa ra ý kiến cá nhân, cần có sự tra cứu ngọn ngành sự việc, đồng thời tham khảo thêm các nguồn tin chính thống và có uy tín cao. Nếu mọi người dùng Internet đều có thói quen này, sự văn minh trong môi trường mạng, đặc biệt là Social Media sẽ được cải thiện đáng kể.

2/ Cẩn thận với các tin tức mang tính giật gân

Các tin tức giật gân, gây shock cho người đọc thường phục vụ mục đích tăng tương tác. Do vậy, người dùng cần đọc thật kỹ thông tin, so sánh với các nguồn tin khác trước khi lựa chọn tin tưởng những bài viết này. Mặt khác, đối với các bài viết chứa tin giả, bịa đặt, thiếu sự thực,... người dùng có thể sử dụng tính năng "Báo cáo" - một tính năng mọi công cụ Social Media đều cung cấp. Gần đây tại Việt Nam, người dùng Facebook còn có khả năng kết nối trực tiếp với Công an Thành phố Hà Nội thông qua trang Facebook Fanpage chính thức để tố cáo các hành vi tội phạm cả trong không gian mạng và đời thực.

3/ Suy nghĩ kỹ trước khi đăng tải và chia sẻ thông tin

Social Media là một cộng đồng mở, đồng nghĩa với việc bất cứ ai cũng có quyền lên tiếng và thể hiện quan điểm cá nhân của mình mà không cần thông qua kiểm duyệt của những cá nhân có chuyên môn... Với mỗi bài đăng trên trang cá nhân Facebook, mỗi dòng tweet trên Twitter, mỗi video trên Youtube hoặc Instagram, chúng ta cần ghi nhớ rằng bản thân không những đang chia sẻ nội dung với vòng bạn bè của mình mà còn là cả một cộng đồng rộng lớn, do vậy, mỗi cá nhân cần có trách nhiệm với chính những gì mình đăng tải.

4/ Tránh các bài viết mang tính đảng phái

Các bài viết ở dạng này có xu hướng sử dụng ngôn ngữ một chiều, nặng tính quan điểm cá nhân và thường mang mục đích phục vụ ý chí cá nhân của người viết. Việc lựa chọn các nội dung trên dù cung cấp cho chúng ta bức tranh chung về sự kiện đang diễn ra dưới nhiều góc nhìn khác nhau, tuy nhiên chỉ có tính chất tham khảo. Do vậy, người dùng Social Media được khuyên tìm đọc các bài viết chính thống của các cơ quan báo chí uy tín, hoặc những bài viết có sự khách quan, cung cấp thông tin một cách rõ ràng, mạch lạc.

5/ Quan tâm tới sức khoẻ cảm xúc của bản thân

Việc theo đuổi xu hướng hoặc các phong trào trên mạng xã hội sẽ cuốn chúng ta vào một vòng xoáy không hồi kết, dẫn tới việc cảm xúc cá nhân bị chi phối bởi số đông. Đôi khi nó sẽ là cảm xúc tiêu cực và ảnh hưởng tới góc nhìn của những sự kiện khác và cuộc sống ngoài đời thực. Vì vậy, chúng ta cần tạo cho mình những quãng nghỉ cần thiết để tách bản thân khỏi thế giới ảo, dành nhiều thời gian cho bản thân và những người xung quanh hơn, từ đó nâng cao giá trị bản thân và đem những giá trị ấy đóng góp ngược lại cho cộng đồng.

Sponsored Stories

Data Station #11 – Tương lai tài chính số Đông Nam Á

Không chỉ đơn thuần chia sẻ những báo cáo hữu ích, Data Station là loạt bài phỏng vấn đào sâu vào các kết quả nghiên cứu, dưới góc nhìn của người trong cuộc, nhằm đưa ra những quan điểm sâu sắc và đề xuất có tính ứng dụng cao cho kế hoạch marketing sắp tới của bạn.

Giải mã Gen Z – Người bản địa số

Gen Z thực sự là "True Gen – Thế hệ đích thực" với các đặc tính: theo đuổi lý tưởng của mình, thích đối đầu hơn và ít mở lòng, chấp nhận nhiều quan điểm khác nhau. Cùng tìm hiểu quan điểm của Gen Z tác động đến các thế hệ khác trong tiêu dùng nói chung.

Mobile không còn là kênh tiếp thị ưu tiên mà bắt buộc để “sống còn”

Covid-19 khiến Nike đã đóng cửa hơn 5.000 trong số khoảng 7.000 cửa hàng tại Trung Quốc nhưng Nike vẫn tăng trưởng hơn 30% doanh số bán hàng trực tuyến tại Trung Quốc lớn hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Họ đã làm điều đó như thế nào?

Lợi Lưu và niềm tin vào Blockchain với Kyber Network

|Magazine | The Technology Issue

Lợi Lưu và niềm tin vào Blockchain với Kyber Network

Điều gì giúp Kyber Network trở thành một trong những thương vụ gọi vốn ICO lớn nhất trong lịch sử startup tại Việt Nam và ngang hàng với 10 công ty khởi nghiệp hàng đầu thế giới về số tiền được huy động năm 2017? Cùng tìm hiểu câu chuyện khởi nghiệp của nhà sáng lập trẻ danh tiếng Lợi Lưu.

“Cơn sốt” livestream có thể bán được mọi thứ đến Og Mandino cũng không ngờ

|News

“Cơn sốt” livestream có thể bán được mọi thứ đến Og Mandino cũng không ngờ

Og Mandino, tác giả cuốn sách nổi tiếng "Người bán hàng vĩ đại nhất thế giới" cũng không ngờ rằng "nữ hoàng livestream" Huang Wei có thể chốt deal gói phóng tên lửa trị giá 5,6 triệu USD chỉ vài phút… nhờ livestream.

Chuyện của Quang Đăng – Từ trường kinh doanh đến chàng vũ công “gây sốt”

|Magazine | The Entertainment Issue

Chuyện của Quang Đăng – Từ trường kinh doanh đến chàng vũ công “gây sốt”

Quang Đăng, chàng vũ công thu hút truyền thông thế giới mùa Covid với sáng tác "Vũ điệu rửa tay" "gây sốt" đang từng bước viết nên câu chuyện cuộc đời mình qua những thành công ấn tượng trong lĩnh vực nghệ thuật nhảy múa hiện đại.

Nữ nhiếp ảnh gia 8X và ước mơ “được chụp ảnh càng lâu càng tốt”

|Magazine | The Entertainment Issue

Nữ nhiếp ảnh gia 8X và ước mơ “được chụp ảnh càng lâu càng tốt”

Khi nhìn vào những bức ảnh chân dung được chụp bởi nhiếp ảnh gia Dy Duyên, chúng ta như đang cảm nhận nội tâm của nhân vật qua lăng kính nội tâm của chính ta. Đây có phải là đỉnh cao của nghệ thuật phơi sáng: làm cho người xem cảm nhận mình đang sống trong từng khung hình?

Điều gì khiến anh nông dân này vẫn bán được sầu riêng với giá 200.000 VNĐ/kg xuyên suốt mùa dịch?

|Doanh nhân

Điều gì khiến anh nông dân này vẫn bán được sầu riêng với giá 200.000 VNĐ/kg xuyên suốt mùa dịch?

Covid-19 khiến các cửa hàng sầu riêng chín tự nhiên 9 Phẻ đang trên đà phát triển phải khựng lại và bị thu hẹp dần. Nhưng sức sống của một thương hiệu Nông sản Việt từ tầm nhìn của CEO Hà Duy Trung vẫn mãnh liệt hơn bao giờ hết.

Sunday Brunch E2: “Croissant cua lột” giòn tan béo ngậy cho ngày cuối tuần rộn rã

|Ẩm thực

Sunday Brunch E2: “Croissant cua lột” giòn tan béo ngậy cho ngày cuối tuần rộn rã

Cuối tuần này, cùng vào bếp trổ tài chế biến món “Croissant cua lột” ngon như tiêu chuẩn nhà hàng hạng sang chỉ với vài ‘bí kíp’ có sẵn từ công thức của chuyên gia. Brunch tại nhà với Croissant cua lột, gồm bánh Croissant với trái bơ cắt lát, trứng khuấy, cua lột chiên giòn và sốt trứng.

Sắp chia tay thương hiệu GoViet

|News

Sắp chia tay thương hiệu GoViet

Sau gần 2 năm tham chiến thị trường gọi xe, thương hiệu GoViet và màu áo đồng phục đỏ của tài xế chuẩn bị biến mất, thay bằng cái tên mới là Gojek Việt Nam.

CEO Kyber Network Lợi Lưu: “Blockchain là cơ hội bứt phá về công nghệ cho người Việt”

|Công nghệ

CEO Kyber Network Lợi Lưu: “Blockchain là cơ hội bứt phá về công nghệ cho người Việt”

Blockchain có thể được xem là giải pháp có khả năng xử lý nhiều vấn đề bất cập về kinh tế xã hội, nhất là sau khi Covid-19 xảy đến. Và công nghệ Blockchain cũng được tiến sĩ trẻ Lợi Lưu, Giám đốc điều hành Kyber Network dự đoán sẽ phát triển mạnh hơn nữa trong tương lai.