Ứng dụng hỏi đáp giáo dục GotIt! gọi vốn thành công 20 triệu USD, Kyber Network gọi được 53 triệu USD, Ami gọi được 9 triệu USD… Những startup Việt gọi được nhiều vốn nhất trong vài năm trở lại đây đều có chung một yếu tố: Ứng dụng công nghệ nền tảng (DeepTech).

TONY WHELLERNgười sáng lập ImagineX, Đại sứ toàn cầu Quỹ Khởi nghiệp doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Startup Vietnam Foundation – SVF), Cố vấn cấp cao YellowBlocks

Theo ông Tony Wheeler, chúng ta hay phỏng đoán rằng, hầu hết các khởi nghiệp đều được những sinh viên trẻ xây dựng nên. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp khởi nghiệp trên thế giới được xây dựng bởi những người từ 30 – 50 tuổi, và nhà sáng lập thành công nhất là 45 tuổi.

Khái niệm DeepTech là các công ty công nghệ nghiên cứu và phát triển sản phẩm ở trình độ nghiên cứu khoa học cao với các bằng sáng chế. Theo đánh giá của các chuyên gia toàn cầu, Việt Nam sở hữu một trong những hệ sinh thái khởi nghiệp tăng nhanh nhất thế giới, gần đuổi kịp tốc độ tăng trưởng khởi nghiệp của Singapore và Indonesia, những nước dẫn đầu ASEAN. Việt Nam có lợi thế với nhiều tài năng công nghệ cao giá rẻ, ước tính đứng trong Top 3 thế giới về số kỹ sư trong 5 năm nữa.

Là đại sứ toàn cầu của Startup Vietnam Foundation, chuyên gia Australia, Tony Wheller trong vai trò là cầu nối đang hợp tác cùng chính phủ, các startup và trường đại học để mở rộng hệ sinh thái công nghệ mới nổi, kết nối với hệ sinh thái Silicon Valley và châu Âu. Chuyên gia Australia sẽ cho chúng ta góc nhìn cận cảnh về sự thay đổi của thế giới khi DeepTech vẫn tiếp tục tạo nên những làn sóng bất ngờ.

Hiểu như thế nào về DeepTech và hướng tiếp cận DeepTech từ góc nhìn của chuyên gia như ông?

DeepTech là đổi mới dựa trên một bước đột phá khoa học hoặc công nghệ. DeepTech nằm ở ngã tư của những thay đổi lớn về nhu cầu do các megatrend dẫn đầu (như biến đổi khí hậu toàn cầu, dịch chuyển nhân khẩu học, khan hiếm tài nguyên và dân số già) và tiến bộ khoa học (như phát hiện ra hệ thống miễn dịch thích nghi vi khuẩn CRISPR-Cas). Các công nghệ DeepTech giải quyết các thách thức xã hội và môi trường lớn và có thể sẽ định hình cách chúng ta giải quyết một số vấn đề toàn cầu cấp bách nhất.

Lĩnh vực DeepTech đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng thế giới ra sao, thưa ông?

Cái gì tiếp theo? Điều gì sẽ giải quyết các vấn đề trong hành tinh này?

Là người hỗ trợ và tư vấn cho các DeepTech startup toàn cầu, ông nhận định như thế nào về các xu hướng khởi nghiệp mới hiện nay trong lĩnh vực này?

Robotics, AI, ứng dụng Phần mềm/ Phần cứng, IoT, Thành phố thông minh.

Cơ hội nào cho các startup Việt khẳng định mình trong lĩnh vực DeepTech? Một vài bài học quan trọng mà ông lưu ý cho các bạn trẻ khi muốn tham gia khởi nghiệp trong lĩnh vực này?

Thật khó để trả lời cho câu hỏi này. Các công ty khởi nghiệp công nghệ chuyên sâu phải đối mặt với những thách thức lớn là thời gian để ra thị trường, cường độ vốn, rủi ro và sự phức tạp của công nghệ.

Ngoài ra, để tham gia lĩnh vực này thành công, cần kết nối các chuyên gia công nghệ chuyên sâu tổ chức các giải pháp; Mở rộng mạng lưới công nghệ chuyên sâu (doanh nghiệp, trường đại học, nhà nghiên cứu,…); Tìm lời khuyên từ những người thực sự hiểu sâu về công nghệ; Hiểu vấn đề và cơ hội mà sản phẩm có thể giải quyết.

Làm thế nào để các startup DeepTech có cơ hội tiếp cận các nguồn vốn đầu tư?

Tài trợ cho các dự án startup trong lĩnh vực này có rủi ro cao hơn so với các lĩnh vực đầu tư nào khác hiện nay. Khởi nghiệp công nghệ chuyên sâu mất nhiều thời gian hơn trong R & D. Tài trợ chủ yếu đến từ chính phủ, liên doanh của công ty cho R & D. Vì vậy, trước tiên hãy biết rõ về vấn đề giải quyết của bạn, ví dụ như biến đổi khí hậu, sau đó tìm một quỹ cụ thể (từ các tập đoàn lớn, chính phủ) tập trung vào vấn đề đó. Thực hiện nghiên cứu về các quỹ VC toàn cầu khổng lồ sẵn sàng đầu tư một số tiền lớn như: Softbank,… 

Liệt kê một vài dự án có liên quan trong lĩnh vực DeepTech mà ông đã cố vấn chiến lược thành công hay đang trực tiếp hỗ trợ phát triển dự án?
Icra2018 – dự án xe hơi bay tại Úc 

 

VĂN ĐINH HỒNG VŨ
Nhà sáng lập Elsa Speak

Văn Đinh Hồng Vũ – cái tên không hề xa lạ trong cộng đồng khởi nghiệp thung lũng Silicon nói chung và Việt Nam nói riêng. Người phụ nữ nhỏ bé đã lần đầu tiên đưa ứng dụng học phát âm ELSA – doanh nghiệp Việt vinh danh vị trí đầu bảng tại cuộc thi Giáo Dục Công Nghệ SXSW hàng đầu thế giới do Bill Gates tài trợ năm 2016 và nay lọt top 5 AI (Trí tuệ nhân tạo) hàng đầu thế giới sánh ngang Google, Microsoft, Alexa và Apple.

Văn Vũ, bạn và Elsa Speak đã đi được một chặng đường như thế nào? Hãy kể về những ngày đưa Trí tuệ nhân tạo và công nghệ máy học vào ứng dụng của mình?

Trước khi tung ra ứng dụng, chúng tôi phải thu thập hàng ngàn giọng phát âm của người Việt phát âm sai để máy học các dữ liệu sai. Song song chúng tôi cũng thu thập giọng của người bản xứ phát âm đúng để máy có thể phân biệt đâu là phát âm đúng và đâu là phát âm sai. Sau khi máy đã được học một ít rồi thì mới đưa vào ứng dụng chạy trên App để tung ra thị trường. Mục đích ban đầu là cho mọi người ai cũng có thể sử dụng được. Càng nhiều người nói vào máy càng tốt vì lúc đó máy sẽ được học lại dựa trên những dữ liệu mới, nhờ đó độ chính xác cao. Với Việt Nam do có nhiều người sử dụng nên độ chính xác là cao nhất.

Và những phiên bản mới nhất của Elsa Speak được cập nhật là gì?

Công nghệ thì không ngừng hoàn thiện và đổi mới. Trong thời gian tới, Elsa Speak sẽ đưa ra những tính năng khá cao hơn trong AI Deep Learning. Người học sẽ trải nghiệm các tính năng mới như: học hội thoại tùy thuộc vào việc bạn nói như thế nào thì sẽ có kết quả khác nhau. Máy cho ra những lựa chọn cho các hình huống hội thoại cho người học. Mục đích giúp người học nói tiếng Anh đúng và sẽ phát triển kỹ năng hội thoại đúng theo chuẩn của tiếng Anh bản xứ. Nhờ AI mà máy có thể đoán biết được người học chuẩn bị nói gì và suy nghĩ các phương án trả lời mà người học có thể trả lời…

Khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ AI Deep Learning thì đâu là yếu tố cốt lõi để thành công?

Ở bất kỳ lĩnh vực nào, muốn khởi nghiệp thành công đầu tiên phải hiểu mình đang giải quyết vấn đề gì, hiểu rất rõ về thói quen và nhu cầu của người dùng. Nếu chọn giải pháp khởi nghiệp bằng AI thì phải tìm ra những người giỏi về công nghệ AI có thể giải quyết vấn đề mình đang nhắm tới bởi AI có nhiều lĩnh vực khác nhau. VD: Kinh doanh AI trong lĩnh vực giọng nói là phải tìm ra được chuyên gia trong lĩnh vực AI về giọng nói… AI đòi hỏi thời gian dài nghiên cứu và thu thập dữ liệu do đó cần người am hiểu lĩnh vực để định hướng đúng ngay từ đầu. Startup cần đi nhanh và tìm đúng người có kinh nghiệm giúp quá trình được rút ngắn. Ngoài ra, thuật toán ban đầu rất quan trọng nhưng nếu không biết cách thu thập dữ liệu cho máy học thì cũng khó thành công với AI. Do vậy muốn khởi nghiệp với AI, các bạn phải giải quyết các thách thức ấy mà đều là những khó khăn lớn.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo sẽ dẫn dắt chúng ta vào xu hướng gì tiếp theo qua rất nhiều ứng dụng đang phát triển hiện nay theo kinh nghiệm của chị?

Tôi nghĩ thế giới ứng dụng trí tuệ nhân tạo sẽ ngày càng phổ biến hơn. Trong lĩnh vực giáo dục, Trí tuệ nhân tạo giúp đưa ra các giải pháp không giới hạn cho người học nhờ việc sát sao từng người, hiểu rõ từng người. Và các giải pháp ấy phục vụ được cho tất cả mọi người ở khắp mọi nơi.

Cạnh tranh Blockchain giữa các đại gia công nghệ đang phát triển nhanh chóng. Blockchain 4.0 thực sự đã bùng nổ. Được đánh giá là một trong 4 xu hướng công nghệ trong năm 2019, Blockchain tiếp tục được ứng dụng mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực đời sống.

Nhận định về tiềm năng của Blockchain, chuyên gia David Lang chỉ ra cơ hội lớn cho các startup Việt trước cuộc đổ bộ của một trong những ứng dụng mạnh mẽ của Blockchain vào mọi lĩnh vực kinh tế.

Ông chia sẻ thêm một vài hoạt động tư vấn về chuyển đổi số và khoa học công nghệ cho các tập đoàn toàn cầu và gần đây cho tập đoàn công nghệ Viettel?

Điều quan trọng nhất về chuyển đổi kỹ thuật số là lập bảng đối chiếu nhu cầu kinh doanh với giá trị. Văn hóa công ty muốn thay đổi nhanh như thế nào và họ có thể thích ứng nhanh như thế nào với sự thay đổi của thị trường. Bằng cách hiểu sự tham gia của khách hàng, những gì họ cần, bạn thực sự có thể nói các giải pháp cho khách hàng cụ thể.

Blockchain đã thực sự bùng nổ và trở thành một nền tảng công nghệ quan trọng trong mọi lĩnh vực ngành nghề, là chuyên gia trong lĩnh vực này, ông cho biết về tầm quan trọng của Blockchain trong nền kinh tế tương lai?

Blockchain tạo ra một nền tảng tin cậy tức thời cho công ty A để kinh doanh với công ty B, công ty B có thể kinh doanh với công ty C và công ty C có thể kinh doanh với công ty A hoặc B. Tin tưởng tức thì có nghĩa là cùng một quy tắc chia sẻ. Vì vậy, bất kỳ công ty mới nào muốn tham gia vào nền tảng Blockchain này đều có cùng niềm tin từ các công ty trước đó.

Đối với nền kinh tế Blockchain trong tương lai, nếu bạn tìm kiếm sự tin tưởng giữa B2B, B2C hoặc giữa các mối quan hệ đối tác mới, Blockchain cung cấp sự tin tưởng tức thời đó – thực sự tiết kiệm rất nhiều thời gian để thực hiện thẩm định.

Ông có thể chia sẻ những ứng dụng thực tế của Blockchain, làm sao Blockchain có thể tạo ra giá trị cho các ngành khác nhau, và Blockchain có mối liên hệ gì với sự phát triển của marketing?

Câu hỏi hay!

Ứng dụng Blockchain trong lĩnh vực tiếp thị, người tiêu dùng có quyền truy cập đúng vào thông tin của họ. Là một nhà tiếp thị, tôi có thể mua thông tin đó từ người tiêu dùng – thông tin chính xác. Bằng cách có thông tin chính xác, tôi có thể phát triển chiến dịch tiếp thị hoặc quảng bá tốt hơn.

Tiềm năng của VN trước sự tăng tốc của Blockchain toàn cầu? Vì sao VN được đánh giá cao cho các xu hướng DeepTech khởi nghiệp sắp tới?

Trong 10 năm qua, Việt Nam được mệnh danh là con rồng cuối cùng của Đông Nam Á và GDP tiếp tục tăng trưởng hàng năm. Do vậy, tiềm năng của Việt Nam là rất lớn và có lực lượng lao động cung ứng lớn trong ngành này.

DeepTech mang đến nhiều tên tuổi startup trẻ, theo ông giới trẻ nên nắm bắt cơ hội gì trong lĩnh vực công nghệ tiên phong để khởi nghiệp thành công?

Điều quan trọng nhất đối với các công ty khởi nghiệp ở Việt Nam là thực sự xem xét tất cả các trường hợp kinh doanh thành công trên toàn cầu và học hỏi từ họ. Ví dụ, trường hợp Adobe, Microsoft và SAP tạo ra sáng kiến dữ liệu lớn. Và quan trọng là đọc, hiểu những cơ hội mới và suy nghĩ vượt ra ngoài Việt Nam.

 

Hiện nay, nhiều tổ chức tài chính đang có cuộc chiến tranh giành nhau nhằm hình thành các liên minh mới để thương mại hóa công nghệ Blockchain. Đáng kể nhất là liên minh R3 của 3 ngân hàng lớn nhất nước Úc gồm: Westpac, Commonwealth, NAB, cùng với 40 ngân hàng và hàng loạt tổ chức tài chính khác trên toàn thế giới.

 

ĐOÀN KIỀU MY
Founder – YellowBlocks, Chủ tịch European Blockchain Hub tại Việt Nam, Top 20 Nhà lãnh đạo trẻ Việt Úc 2019

Hiện có rất nhiều công ty đang cần được kết nối với các nguồn lực bên ngoài để gia tăng nội lực khi vào một thị trường mới. Tuy nhiên,
họ vẫn cần được hợp tác với đúng người đúng việc khi đến một thị trường chưa quen thuộc. Ở lĩnh vực công nghệ, nhu cầu được kết nối với các đối tác có kinh nghiệm trong việc phát triển công nghệ còn cao hơn.

Nhận ra nhu cầu này, YellowBlocks đã hình thành hệ sinh thái công nghệ mới nổi từ các trường đại học như Đại học Bách Khoa, Đại học RMIT Việt Nam, các vườn ươm khởi nghiệp và các startup trong nước. Thông qua hệ sinh thái này, công ty sẽ là đầu mối liên kết các nghiên cứu với môi trường thương mại trong và ngoài nước. Công ty cũng giữ vai trò hỗ trợ tiếp cận thị trường cho các startup đã có các giải pháp công nghệ nằm trong nhóm các công nghệ mới này tới những đơn vị hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp như Startup Vietnam Foundation.

Gặp gỡ người sáng lập YellowBlocks, Đoàn Kiều My, để cảm nhận nhịp sôi động của thị trường DeepTech hiện nay.

Kiều My, hãy nói về vai trò deeptech ecosystem connector mà bạn đang tham gia?

Trước tiên tôi muốn nhắc đến một phần khái niệm của DeepTech có liên quan đến các sáng tạo và nghiên cứu khoa học. Với những nhà phát minh, nhà khoa học, việc tiếp cận với nhà đầu tư sẽ khó khăn hơn. Chúng tôi cố gắng tạo ra hệ sinh thái để kết nối họ lại với nhau. Đặc biệt với thị trường Việt Nam đang thiếu môi trường để các startup nhỏ lẻ có cơ hội tồn tại và phát triển ý tưởng sáng tạo ấy.

Bạn nhận thấy tiềm năng gì từ lĩnh vực DeepTech hiện nay và cách bạn định hướng cộng đồng vào những lợi ích và giá trị mà lĩnh vực này mang lại trong tương lai?

Từ năm 2018 đến nay, thị trường bắt đầu chú ý đến các startup công nghệ có đầu tư sâu hơn chứ không thuần túy dựa vào sáng kiến trên mô hình kinh doanh mới nữa như các startup thời kỳ thứ 2. Xác định tiềm năng của lĩnh vực DeepTech và thế mạnh về cạnh tranh tốt nhờ mạng lưới các nhà cố vấn, đối tác đến từ những nền công nghiệp rất phát triển, chúng tôi có cơ hội lớn là trở thành cầu nối, nơi chuyển tải thông tin từ thế giới đến cộng đồng.

Các hoạt động của YellowBlocks chuyển tải thông điệp cộng đồng ra sao trước những giá trị mà DeepTech mang lại?

Chúng tôi hoạt động theo mô hình kết nối trực tiếp B2B giữa các thành tố lớn trong hệ sinh thái lại với nhau. Giới thiệu, kết nối và xây dựng chiến lược hợp tác cho họ để cùng thực hiện các dự án lớn. Đối với cộng đồng, chúng tôi có đầu tư một số sáng kiến như ABCD Tech Community để cập nhật thông tin mới, xu hướng mới nhất trên thế giới qua việc ứng dụng công nghệ AI để đo lường những luồng thông tin trên thế giới. Nhờ đó mà hệ thống tự động cập nhật lên ABCD Tech Community (AI, Blockchain, Cloud, Data) những thông tin đang được quan tâm nhiều nhất.

Chúng tôi còn chia sẻ các khái niệm, định nghĩa phức tạp trong các lĩnh vực công nghệ mới nổi thành những nội dung dễ hiểu để mọi người có thể tiếp cận thông tin chính xác nhất trên trang web của YellowBlocks.

Việt Nam đang trong tầm ngắm của các nhà khởi nghiệp quốc tế trong lĩnh vực công nghệ tiên phong, bạn cho biết về làn sóng này hiện nay?

Việt Nam thực sự là một thị trường tiềm năng mà các startup trong lĩnh vực công nghệ tiên phong muốn khai phá nhờ lợi thế dân số trẻ và chịu thử nghiệm cái mới. Nhờ đó đã mang lại cơ hội lớn để Việt Nam được chuyển giao công nghệ từ các startup công nghệ tiên phong. Mặc khác, các startup công nghệ địa phương cũng sẽ tìm ra các giải pháp cạnh tranh do thấu hiểu thị trường. Bên cạnh đó, khi các startup công nghệ tiên phong trên toàn cầu tập trung về Việt Nam cũng thu hút các nhà đầu tư cùng quan tâm vào tiềm năng tại đây.

YellowBlocks là đối tác chiến lược với 100 công ty và tổ chức bao gồm Viettel, Microsoft, RMIT Vietnam, Startup Vietnam Foundation, Saigon Innovation Hub, Advantage Austria…

Vũ Duy Thức hiện đang làm việc với một hãng máy bay lớn tại Nhật để phát triển dự án thành phố Robot, dự kiến ra mắt vào giữa tháng 10.

Theo đuổi các trend về AI và Robotics, theo anh điều gì tạo nên thành công cho một dự án công nghệ sáng tạo mới mà anh đã đúc kết được?

Công nghệ AI và Robotics là những nền tảng rất mơ hồ, nên muốn thành công, cần nghiên cứu dự án phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người tiêu dùng. Ngoài ra, do lĩnh vực này đòi hỏi kiến thức và chuyên môn cao nên cần đến đội ngũ cộng sự đoàn kết và nghĩ cho nhau mới có thể thành công. Và trong kinh doanh lĩnh vực công nghệ cao, đòi hỏi tâm huyết và đam mê đủ lớn mới làm được.

Anh nghĩ gì về tương lai của con người trước sự phát triển mạnh mẽ của DeepTech, của Trí tuệ nhân tạo, Blockchain… được ứng dụng vào mọi mặt đời sống?

Tôi nhận thấy tốc độ phát triển của công nghệ ngày càng nhanh, nhờ đó đã mang lại nhiều giá trị cho cuộc sống. Nhờ công nghệ phát triển giúp chúng ta có thể nâng cao chất lượng cuộc sống của con người. Tôi cho rằng điều này thật thú vị.

Khi công nghệ phát triển sẽ biến đổi thói quen sinh hoạt, giao tiếp thông thường của chúng ta, anh nghĩ gì về điều đó? Điều gì sẽ đưa công nghệ gắn kết con người lại với nhau qua thông điệp mà robot Ohmni đã mang lại cho các gia đình trong thời gian qua?

Nếu bạn để ý thì công nghệ đã thay đổi cuộc sống của chúng ta. Nhưng công nghệ chỉ là công cụ, tùy theo người ta sử dụng chúng như thế nào. Cũng là chiếc điện thoại di động giúp gắn kết qua việc liên lạc, trò chuyện nhưng cũng có thể khiến con người trở nên cô đơn và xa cách hơn.

Đó là lý do vì sao chúng tôi phát triển robot Ohmni, với thông điệp dùng công nghệ để giúp kết nối. Ohmni giúp các thành viên trong gia đình kết nối tốt hơn, lấy đi khoảng cách giữa con người với nhau. Có những em bé bị ung thư dùng robot để đi học, dành thời gian trò chuyện với bạn học; Có những người già dùng robot để giữ liên lạc với người thân…

Hãy chia sẻ thêm về tham vọng của anh khi cho ra đời hệ thống mở Kambria dựa trên công nghệ Blockchain?

Tôi nhận thấy mô hình đổi mới sáng tạo gần như không thay đổi trong nhiều thập niên vừa qua. Rất nhiều công trình nghiên cứu trong trường Đại học ít được đưa vào ứng dụng cuộc sống; Hay một số ý tưởng các công ty công nghệ thậm chí không được chia sẻ, tạo rào cản cho các công ty khác không được tiếp cận…

Kambria ra đời với vai trò một hệ sinh thái, một nền tảng sáng tạo mở được xây dựng trên công nghệ Blockchain để kết nối ba nhân tố chính của cuộc cách mạng công nghệ: nhà phát minh (các lập trình viên, kỹ sư…), nhà sản xuất và người dùng.

Anh hãy chia sẻ lý do vì sao anh bắt đầu thực hiện quỹ phi lợi nhuận VietSeeds Foundation dành cho các em sinh viên nghèo vượt khó?

Tôi cho rằng mình may mắn nhận được nhiều điều tốt đẹp từ cuộc sống này nên cũng muốn tri ân lại qua những việc làm nhỏ mà chúng tôi có thể đóng góp trở lại cho cộng đồng. Chúng tôi bắt đầu thành lập Quỹ từ năm 2011, đến nay đã trao học bổng cho gần 400 sinh viên. Ngoài học bổng, Quỹ còn có các chương tình đào tạo, dạy kỹ năng mềm, dạy tiếng Anh, tin học và trang bị kỹ năng tìm được công việc làm tốt nhất, phù hợp khả năng, các kỹ năng làm việc tốt cho các bạn sinh viên khi ra trường.

Và tôi cảm thấy vui mừng vì Quỹ đã mang lại cho nhiều bạn có được những cơ hội mới. Phần lớn các em sau khi nhận học bổng đều đạt kết quả học tập khá giỏi; Có một số bạn lọt Top 10 các trường Đại học; Có nhiều bạn xin được việc làm tại các tập đoàn lớn…

 

Cố vấn nội dung: CTY TƯ VẤN CÔNG NGHỆ YELLOWBLOCKS